دانشگاه اصفهان پژوهش های چینه نگاری و رسوب شناسی 2008-7888 25 2 2009 10 23 Sedimentological assessment and contamination of superficial sediments in Sirik and Jask Harbors with As and Hg بررسی ویژگی های رسوب شناختی و آلودگی رسوبات سطحی بنادر سیریک و جاسک به آرسنیک و جیوه 47 64 16702 FA زهرا پوررحیم کارشناس ارشد زمین شناسی دانشگاه صنعتی شاهرود بهناز دهرآزما استادیار گروه زمین شناسی دانشگاه صنعتی شاهرود حیب اله قاسمی دانشیار گروه زمین شناسی دانشگاه صنعتی شاهرود محمد صدیق مرتضوی رئیس پژوهشکده اکولوژی خلیج فارس و دریای عمان بتول تقی پور استادیار گروه زمین شناسی دانشگاه شیراز Journal Article 2016 06 14 Entrainment of heavy metals into food chain is of main environmental problems. A big part of crude oil is exported to Western Europe and Japan through Strait of Hurmoz, thus this strait plays a strategic role in the world economy. This research dealt with some sedimentological characteristics and pollution degree of superficial sediment by As and Hg in Sirik and Jask ports, east of Strait of Hurmoz. Sediment samples were taken from 16 stations in Sirik and Jask harbors from depths of 5 and 10 m in January 2009. Sedimentological studies showed that the sediments in terms of size are very fine and close to clay particles. Average content of organic matter and calcium carbonate were 8.25 and 13.17 percent respectively. The pH varied from 8.6 to 9.2. The ICP-MS analysis showed that the average concentrations of As and Hg in Sirik were 5.28 and 0.027 ppm and were 4.52 and 0.038 in Jask respectively. Average values of enrichment factor for As and Hg were calculated as 16.77 and 1.93 in Sirik and, 11.36 and 2.14 in Jask respectively. These values indicate high and low enrichment for the measured elements as well as their non-crustal sources (agricultural and industrial wastewater and oil pollutions) in the sediments of the region. Neighboring agricultural land around Sirik and the oil spill event on 23 May, 2006 in JaskHarbor area justify the higher average pollution factor of As in Sirik (0.4) than in Jask (0.34). Comparison of Hg pollution degrees in Sirik and Jask stations (0.46 and 0.43 respectively) shows more contamination of sediments by As and Hg in Sirik stations. <strong> </strong> <strong> </strong> ورود فلزات سنگین از قبیل آرسنیک و جیوه به زنجیره غذایی از جمله مهمترین مشکلات زیست محیطی است. حمل و نقل بخش عمده نفت صادره به اروپای غربی و ژاپن از طریق تنگه هرمز سبب شده است که این تنگه نقشی استراتژیک در اقتصاد جهانی ایفا نماید. در تحقیق حاضر برخی از ویژگی های رسوب شناختی و درجه آلودگی رسوبات سطحی بنادر سیریک و جاسک واقع در شرق تنگه هرمز به آرسنیک و جیوه مورد بررسی قرار گرفته است. از رسوبات سطحی 16 ایستگاه در اعماق 5 و 10 متری آب در سیریک و جاسک در دی ماه 1386 نمونه برداری گردیده است. بررسی خصوصیات رسوب شناختی نشان داد که رسوبات مورد مطالعه، دانه ریز و عمدتاً در حد رس هستند. میانگین مقدار ماده آلی و کربنات کلسیم موجود در نمونه ها به­ترتیب 25/8 و 17/13 درصد می­باشد. همچنین pH این نمونه­ها در محدوده بین 6/8 تا 2/9 متغیر است. نتایج آنالیز رسوب با استفاده از روش ICP-MS نشان داد که میانگین غلظت آرسنیک و جیوه در بندر سیریک به ترتیب ppm 28/5 و ppm 027/0 و در بندر جاسک به ترتیب ppm 52/4 و ppm 038/0 می­باشد. میانگین فاکتور غنی­شدگی آرسنیک و جیوه در سیریک به­ترتیب 77/16 و 93/1 و در جاسک به­ترتیب 36/11 و 14/2 محاسبه شده است. این امرنشان­دهنده غنی­شدگی شدید و اندک این عناصر و نیز منشأ غیر پوسته­ای (فاضلاب­های کشاورزی، صنعتی و آلودگی­های نفتی) آن ها در رسوبات منطقه می­باشد. با توجه به وجود زمین­های کشاورزی بیشتر در منطقه سیریک و نزدیکی بیشتر ایستگاه­های منطقه جاسک به محل وقوع حادثه نفتی خرداد ماه 1384، میانگین فاکتور آلودگی آرسنیک در سیریک (4/0) از میانگین فاکتورآلودگی آرسنیک در جاسک (34/0) بیشتر است. بررسی درجه آلودگی ایستگاه­ها در سیریک و جاسک (به­ترتیب 46/0 و 43/0) حاکی از آلودگی بیشتر ایستگاه­های سیریک به عناصر آرسنیک و جیوه  است. <strong> </strong> https://jssr.ui.ac.ir/article_16702_b01f1a4fd18e97c1f0d0ff37717746d4.pdf